Linux - Pakiety i źródła

13.01.2007.

Często borykamy się z problemem typu jak coś zainstalować, uaktualnić, zupgradeować czy usunąć. W Linuksie jest to bardzo proste! W tym artykule przestawimy państwu szereg programów i sposobów na aktualizację czy instalację oprogramowania. Linux już zaraz po instalacji oferuje nam dużo. Nastąpi jednak moment, kiedy będziesz musiał coś zainstalować, aby wykonywać zamierzone cele. Rozdział ten ma na celu zapoznanie Cię z rodzajami rozpowszechnianego oprogramowania dla tego systemu. Nauczysz się także jak je instalować i odinstalowywać programy. Czym są źródła? Linux jak już wcześniej wspomniałem jest na licencji GNU, która mówi o rozpowszechnianiu oprogramowania zawsze z kodem źródłowym. Także większość dostępnego oprogramowanie dla tego systemu jest na tej licencji. Programy takie potocznie zwane są źródłami i aby je zainstalować musimy najpierw je skompilować. Aplikacje tego typu praktycznie zawsze są kompresowane, co zmniejsza oczywiście ich objętość. Czym są pakiety? Najprościej tłumacząc, pakiety to skompilowane źródła, których instalacja to chwila. Właśnie w takiej formie znajduje się oprogramowanie w naszej dystrybucji. Pakiety mogą mieć różną postać, w zależności od naszej dystrybucji i sposobu zarządzania nimi. Trzy główne typy: RPM - Red Hat Package - jak sama nazwa wskazuje, występują w rodzinie Red Hata. DEB - Pakiety występujące w Debianie; nazwa pochodzi od trzech pierwszych liter nazwy dystrybucji TGZ - archiwa tara; pakiety obecne w Slackware Pomimo, że pakiety znacząco różnią się sposobem zarządzania nimi, łączy je wspólna cecha - pakiety są kompresowane, a podczas instalacji rozpakowywane. Instalacja programów ze źródeł i pakietów Po ściągnięciu programu na dysk, z pewnością chcesz go zainstalować. Istnieją pewne kroki, które należy podjąć w tym celu. Aby zainstalować program ze źródeł, pierwsze co należy wykonać, to rozpakowanie pliku: imoteph@debian:~$ tar -zxvf gettheport.tar.gz Tar to program rozpakowujący. Zawarte w nim opcje to kolejno: z - kompresja/dekompresja przez gzip (końcówka ".gz") x - rozpakowanie plików z archiwum v - wyświetla szczegóły związane z przetwarzanym plikiem f - określa, który plik ma użyć Aby rozpakować pliki tar.bz2, opcję -z zastępujemy opcją -j. Możemy także rozpakowywać źródła tylko do tara. W tym celu dla plików *.gz wpisujemy: $ gunzip plik.tar.gz W wyniku otrzymamy czyste archiwum tar. Jest to także przydatne, kiedy mamy plik skompresowany samym gzipem. Aby w ten sam sposób rozpakować pliki *.bz2 wykonujemy: $ bunzip2 plik.tar.bz2 Następnie wchodzimy do katalogu poleceniem cd. Kolejnym krokiem jest wyświetlenie plików należących do tego katalogu, co pozwoli nam zorjętować się, jakie czynności będziemy musieli wykonać w dalszym etapie. Aby zrozumieć i zapamiętać instalację ze źródeł, musisz najpierw poznać istotę dwóch plików: configure i makefile. Ten pierwszy sprawdza, czy w systemie zainstalowane są wymagane biblioteki lub programy, co ustrzeże Cię przed błędami kompilacji. Innym ważnym plikiem jest wspomniany makefile. To on przeprowadza cały proces kompilacji programu. Dzieli się przeważnie na trzy części: make - sekcja kompilująca źródła install - sekcja instalująca skompilowane pliki uninstall - sekcja odinstalowująca pliki zainstalowane Tak więc, jeśli w katalogu znajduje się plik configure, to od niego powinniśmy zacząć proces instalacji. Dostępne jego opcje, widoczne są po uruchomieniu go z argumentem -h lub --help. Przed instalacją możemy więc określić interesujące nas opcje. Po pomyślnym wykonaniu się skryptu configure, możemy przejść do etapu kompilacji, wydajemy więc polecenie make. Gdy i to wykona się pomyślnie, możemy zainstalować skompilowany już program poleceniem make install. Po chwili mamy go na dysku. Abyś w przyszłości mógł odinstalować oprogramowanie, musisz zachować jego źródła... Make bowiem zapisuje informacje co zostało przekompilowane i gdzie skopiowane. Katalog możesz spokojnie jednak spakować i wrzucić na płytę, a gdy stwierdzisz, że program nie jest Ci już potrzebny, wystarczy, że rozpakujesz zachowane źródła i wpiszesz: make uninstall Gdy brakuje pliku configure, tzn. nie zamieszczono go, bardzo prawdopodobne jest, że ściągnięte archiwum, to nie źródła, lecz plik binarne. Jeżeli jest makefile, wystarczy, że wpiszemy make lub make install, a pliki skopiują się do odpowiednich katalogów. Inną sytuacją jest całkowity brak configure i makefile. Jest to typowe dla dużych programów zajmujących po kilkadziesiąt, kilkaset MB. Przykładem może być tu świetny pakiet biurowy OpenOffice.org. Nieopłacalne byłoby jego kompilowanie, więc autorzy stwierdzili, że lepiej będzie rozprowadzanie go domyślnie w formie binarnej (oczywiście kod źródłowy dostępny jest na oficjalnej stronie projektu). Dołączają jednak plik instalacyjny setup, który po prostu uruchamiamy, tak jak już wcześniej to omawiałem. Często do tego typu programów dołączany jest także skrypt Basha, będący zazwyczaj pod nazwą install.sh. Sposób instalacji jest identyczny jak w wyżej wymienionym OpenOffice.org. Instalacje pakietów dla poszczególnych dystrybucji jest wiele prostsza, niż instalacja programów ze źródeł. Ja jednak nie będę opisywał dokładnie tego procesu. Wszystkie dostępne opcje możemy uzyskać uruchamiając program zarządzający pakietami z argumentem -h lub -help. RPM: rpm -i nazwa_pakietu.rpm - instalacja rpm -q nazwa_pakietu.rpm- wyświetla informacje o pakiecie rpm -r nazwa_pakiety.rpm - usunięcie DEB: dpkg -i nazwa_pakietu.deb - instalacja apt-get remove nazwa_pakietu.deb - usunięcie dpkg --info nazwa_pakietu.deb - wyświetla informacje o pakiecie dpkg --reconfigure nazwa_pakietu.deb - ponowna konfiguracja pakietu dpkg --list nazwa_pakietu.deb - wyświatlenie listy pakietów o podanym wzorcu nazwy dpkg --unpack nazwa_pakietu - rozpakowanie pakietu TGZ: installpkg nazwa_pakietu.tgz - instalacja removepkg nazwa_pakietu.tgz - usunięcie Jak wcześniej wspomniałem - aby uzyskać wszystkie dostępne opcje, uruchom program zarządzający z argumentem -h lub -help. Alternatywnym rozwiązaniem jest zajrzenie do podręcznika systemowego, gdzie znajdziemy szczegółowy opis każdej funkcji (czytaj na końcu dokumentu). Nie każdy jednak na początku chce instalować programy przy pomocy powłoki. Dlatego też istnieją graficzne programy, które ułatwią nam to zadanie. Chyba najlepszym wyborem na początek będzie kpackage. Kpackage to narzędzie dostępne wraz ze środowiskiem KDE. Służy do instalowana pakietów RPM, DEB TGZ Slackwara, a nawet pakiety rodziny BSD. Zaraz po starcie programu ujrzymy dwa okna - listę pakietów oraz okno informacji o danym pakiecie. Na bocznym pasku znajdziemy takie przyciski, jak Znajdź pakiet, Znajdź plik, Rozwiń drzewo i Zwiń drzewo. Dodatkowo okno z listą podzielone jest na zakładki, dzięki czemu szybko sprawdzimy, jakie pakiety są zainstalowane, jakie nowe, a jakie aktualizowane. By zainstalować pakiet należy po prostu na niego kliknąć. W oknie obok pokaże się informacja o pakiecie a niżej podświetli się przycisk instalacji. Po jego wciśnięciu zostaniemy oczywiście zapytani o hasło roota. Kpackage daje nam możliwość instalowania także wielu pakietów na raz. W tym cely należy klikać na pola obok pakietów. Na ich miejscu ujrzymy "V", co oznacza, że pakiet jest zaznaczony. Teraz wystarczy nacisnąć Zainstaluj zaznaczone, pod listą pakietów. Kpackage to wygodne narzędzie, które idealnie nadaje się dla osób początkujących. Istnieją także inne programy, które są pisane wraz z systemem pakietów, i tak w Debianie mamy APT oraz Dsececta, a w Slackware PKGTool Źródło: pc.intet.pl

 

« poprzedni artykuł		następny artykuł »