Linux konfiguracja, dysk startowy i testy!

W obecnych czasach nowoczesnych okienkowych wersji Linuxa, poniższy tekst trąci już myszką:-)

Ale dla osób pracujących w środowisku znakowym, posługujących się starszymi wersjami systemu, a nade wszystko użytkowników, którzy chcą poznać ten system od podszewki, poniższy materiał będzie pierwszym z cyklu wspominkowego i dociekliwego wprowadzenia do systemu. Wiele z tych informacji może i jest przydatna do dnia dzisiejszego, czy to w przypadku kłopotów z systemem, czy chęci głębszego poznania systemów z rodziny Linux.

LINUX FAQ - DLA ADMINISTRATORÓW I PASJONATÓW 

The Linux Bootdisk HOWTO?

Dokument ten opisuje, jak tworzyć swoje własne dyskietki startowe dla Linuxa. Dyskietki te mogą zostać użyte jako dyskietki ratunkowe, lub w celu przetestowania nowych składników systemu. Jeśli nie czytałeś jeszcze Linux FAQ i powiązanych dokumentów, takich jak Linux Installation HOWTO czy Linux Install Guide, to nie powinieneś tworzyć dyskietek startowych. Jeśli potrzebujesz jedynie dyskietki ratunkowej na wypadek awarii, to zajrzyj do dodatku Gotowe dyskietki.

1. Przedmowa.

1.1 Uwagi na temat wersji.

Graham Chapman ( Ten adres e-mail jest ukrywany przed spamerami, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce, by go zobaczyć ) napisał oryginalną wersję Bootdisk-HOWTO i opiekował się tym dokumentem aż do wersji 3.1. Tom Fawcett ( Ten adres e-mail jest ukrywany przed spamerami, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce, by go zobaczyć ) dodał sporo materiału na temat jądra 2.0 i jest on opiekunem tego dokumentu od wersji 3.2. W dokumencie pozostało sporo oryginalnego tekstu Chapmana.

Dokument ten jest napisany w oparciu o jądro Linux-a w wesji 2.0 lub późniejszej. Jeśli posiadasz starsze jądro (1.2.xx lub niższe), to zajrzyj do poprzedniej wersji Bootdisk-HOWTO, którą możesz znaleźć na Stronie domowej Grahama Chapmana.

Informacje zawarte w tym dokumencie dotyczą platformy Intel. Wiele z nich może być również poprawnych dla innych procesorów, ale nie mamy na ten temat żadnych danych. Prosimy o kontakt ludzi mających doświadczenia z dyskietkami startowymi na innych platformach sprzętowych.

Linux dyskietka startowa/ratunkowa

Wprowadzenie do Linuxa

Dyskietki startowe są przydatne w wielu sytuacjach, takich jak:

Istnieje kilka sposobów otrzymywania dyskietek startowych:

Niektórzy używają tej ostatniej metody i robią wszystko sami. Dzięki temu jeśli coś pójdzie nie tak, to wiadomo co zrobić aby to naprawić. Dodatkowo jest to bardzo dobra metoda na nauczenie się jak działa Linux.

Ten dokument zakłada podstawową znajomość zasad administracji systemu Linux. Przykładowo powinieneś wiedzieć coś katalogach, systemach plików i dyskietkach. Powinieneś wiedzieć, jak używać poleceń mount i df. Powinieneś wiedzieć, do czego służą i jak wyglądają pliki /etc/passwd i fstab. Powinieneś wiedzieć, że większość poleceń w tym HOWTO powinna być wykonywana gdy jesteś zalogowany jako root.

Konstruowanie swojej własnej dyskietki startowej od zera może być skomplikowane. Jeśli nie czytałeś Linux FAQ i powiązanych dokumentów, takich jak Linux Installation HOWTO i Linux Installation Guide, to nie powinieneś tworzyć dyskietek startowych. Jeśli potrzebujesz jedynie działającej dyskietki startowej na wypadek awarii, to o wiele łatwiej będzie ściągnąć gotową. Aby je znaleźć, zajrzyj do dodatku Gotowe dyskietki.

3. Dyskietki startowe i proces startu systemu Linux

Dyskietka startowa jest po prostu miniaturowym systemem Linux na dyskietce. Musi on spełniać wiele funkcji wykonywanych przez zwykły, pełnowymiarowy system Linux. Zanim spróbujesz stworzyć własną dyskietkę, musisz zrozumieć podstawy startowania systemu Linux. Prezentujemy tutaj jedynie podstawy, które są wystarczające do zrozumienia reszty tego dokumentu. Wiele szczegółów i opcji alternatywnych zostało ominiętych.

3.1 Proces startu systemu.

Wszystkie komputery PC rozpoczynają proces startu systemu przez wykonanie kodu znajdującego się w pamięci ROM (konkretnie w BIOS-ie), który ładuje jeden sektor z sektora 0, cylindra 0 napędu startowego. Napęd startowy to zazwyczaj pierwszy napęd dyskietek (oznaczony A: w DOS-ie i /dev/fd0 w Linuxie). Następnie BIOS próbuje wykonać zawartość tego sektora. Na większości dyskietek startowych sektor 0, cylinder 0 zawiera:

Jeśli jądro Linuxa zostało przekopiowane bezpośrednio na dyskietkę, to pierwszy sektor dyskietki będzie jednocześnie pierwszym sektorem jądra. Kod znajdujący się w pierwszym sektorze będzie kontynuował proces startu ładując resztę jądra z dyskietki.

Gdy jądro zostanie w całości załadowane, rozpoczyna ono inicjalizację sterowników. Następnie próbuje ono załadować i zamontować główny system plików z jednego z urządzeń. Główny system plików to po prostu system montowany jako ``/''. Jądro musi wiedzieć, gdzie szukać głównego systemu plików, jeśli nie znajdzie tam obrazu który można załadować, zawiesza się.

W niektórych sytuacjach -- często w czasie startowania z dyskietki -- główny system plików zostaje załadowany do ramdysku, czyli do pamięci RAM która jest traktowana przez system tak, jakby była dyskiem. Istnieją dwa powody dla których system ładuje się do ramdysku. Po pierwsze, RAM jest o wiele szybszy niż dyskietka, tak więc operacje systemowe są wykonywane szybko. Po drugie, jądro może załadować skompresowany system plików z dyskietki i rozpakować go do ramdysku, dzieki czemu na dyskietce można zmieścić o wiele więcej plików.

Gdy główny system plików zostanie załadowany i zamontowany, ujrzysz taką informację:

VFS: Mounted root (ext2 filesystem) readonly.

Następnie system odnajduje w głównym systemie plików program init (w katalogu /bin lub /sbin) i wykonuje go. init odczytuje swój plik konfiguracyjny /etc/inittab, szuka lini oznaczonej sysinit i wykonuje podany tam skrypt. Skrypt sysinit to najczęściej plik /etc/rc, /etc/init.d/boot lub podobny. Ten skrypt to seria komend powłoki, które inicjalizują podstawowe usługi systemu, oraz wykonują czynności takie jak:

Ten skrypt często wywołuje inne skrypty odpowiadające za inicjalizację poszczególnych modułów. Na przykład, w typowej procedurze inicjalizacyjnej systemów zgodnych z SysV, katalog /etc/rc.d/ zawiera złożoną strukturę podkatalogów, których pliki odpowiedzialne są za załączanie i wyłączanie poszczególnych usług systemu. Jednak na dyskietce startowej skrypty sysinit są na ogół bardzo proste.

Gdy skrypt sysinit zakończy pracę, kontrola powraca do programu init, który następnie wchodzi na domyślny poziom pracy, podany w pliku inittab przy słowie kluczowym initdefault. Linie poziomów pracy na ogół wyszczególniają program taki jak getty, który jest odpowiedzialny za obsługę komunikacji przez konsolę i terminale. To własnie program getty wypisuje znaną wszystkim linię zachęty ``login:''. Wywołuje on następnie program login, który przeprowadza weryfikacje i ustanawia sesję użytkownika.

3.2 Typy dysków.

Po zapoznaniu się z podstawami procesu startowania systemu, możemy zdefiniować różne typy dyskietek. Dzielimy je na cztery rodzaje.

startowa

Dyskietka zawierająca jądro które może zostać uruchomione. Dyskietka może zostać użyta do wystartowania jądra, które następnie może załadować główny system plików z innego dysku. Jądro na dyskietce startowej zwykle musi wiedzieć, gdzie znaleźć swój główny system plików.

Często dyskietka startowa ładuje główny system plików z innej dyskietki, ale jest także móżliwe ładowanie głównego systemu plików z twardego dysku. Najczęściej robi się to po to, aby przetestować nowe jądro (w rzeczywistości podczas kompilacji nowego jądra polecenie ``make zdisk'' utworzy taką dyskietkę startową).

główna

Dyskietka z systemem plików zawierającym pliki wymagane do uruchomienia systemu Linux. Taka dyskietka nie musi zawierać jądra czy programu ładującego.

Gdy jądro zostało już wystartowane, główna dyskietka może zostać użyta, aby uruchomić system niezależnie od innego dysku. Zazwyczaj główna dyskietka jest automatycznie kopiowana do ramdysku. Znacznie przyspiesza to dostęp do danych, oraz zwalnia miejsce w stacji na dyskietkę narzędziową.

startowa/główna

Dyskietka zawierająca zarówno jądro, jak i główny system plików. Innymi słowy zawiera ona wszystko, co potrzebne do wystartowania i uruchomienia Linuxa bez twardego dysku. Zaletą takich dyskietek jest ich zwięzłość -- wszystko znajduje się na jednej dyskietce. Jednak rozmiary wszystkich elementów ciągle się powiększają, więc coraz trudniej zmieścić wszystko na jednej dyskietce, nawet przy użyciu kompresji.

narzędziowa

Dyskietka ta zawiera system plików, ale nie jest on jednak montowany jako główny system plików. Jest to dodatkowa dyskietka z danymi. Używa się jej aby dostarczyć dodatkowe programy narzędziowe niemieszczące się na głównej dyskietce.

Gdy mówimy o ``tworzeniu dyskietki startowej'', mamy na myśli tworzenie zarówno części startowej (jądra) jak i głównej (plików). Mogą one znajdować się razem lub osobno. Najbardziej elastycznym rozwiązaniem w przypadku dyskietek ratunkowych jest użycie osobnej dyskietki startowej i głównej, oraz jednej lub więcej dyskietki narzędziowej.

4. Budowanie głównego systemu plików.

Tworzenie głównego systemu plików wymaga wyselekcjonowania plików niezbędnych dla działania systemu. W tym rozdziale opiszemy, jak zbudować skompresowany główny system plików. Rzadziej spotykanym rozwiązaniem jest stworzenie nieskompresowanego systemu plików na dyskietce, która będzie mogła zostać bezpośrednio zamontowana jako główna. Taka alternatywa jest opisana w rozdziale Systemy plików bez ramdysku.

4.1 Wiadomości ogólne.

Główny system plików musi zawierać to wszystko, co potrzebne jest do prawidłowego działania pełnego systemu Linux. Aby tego dokonać, dyskietka musi spełniać minimalne wymagania dla systemu Linux, to znaczy musi posiadać:

Oczywiście system staje się użyteczny tylko wtedy, gdy można coś na nim uruchomić. Dyskietka główna w zasadzie staje się użyteczna tylko wtedy, gdy można wykonać poniższe czynności:

Opiszemy jak stworzyć skompresowany system plików, nazwany tak dlatego, że jest on spakowany na dyskietce a podczas startu systemu zostaje zdekompresowany do ramdysku. W skompresowanym systemie plików można zmieścić sporo plików (około sześć megabajtów) na standardowej dyskietce 1.44MB. System plików jest większy niż dyskietka, więc nie można go tworzyć na dyskietce. Musimy stworzyć go gdzie indziej, skompresować a następnie skopiować na dyskietkę.

4.2 Tworzenie systemu plików.

Aby stworzyć główny system plików potrzebne jest wolne urządzenie, na którym muszą zmieścić się pliki przed kompresją. Potrzebujesz urządzenia o rozmiarze co około czterech megabajtów. Istnieje kilka możliwości:

RAMDISK_SIZE = nnn

która ustala ilość przydzielanej pamięci RAM. Wartością domyślną jest 4096K, co powinno wystarczyć do naszych celów. Prawdopodobnie nie powinieneś tworzyć takiego ramdysku na komputerze z mniej niż 8MB RAM. Upewnij się czy istnieje urządzenie /dev/ram0, /dev/ram czy /dev/ramdisk. Jeśli nie, to utwórz /dev/ram0 za pomocą polecenia mknod (liczba główna 1, poboczna 0).

Jeśli nie posiadasz urządzenia zwrotnego (/dev/loop0, /dev/loop1, itd.) w systemie, to musisz je stworzyć za pomocą polecenia ``mknod /dev/loop0 b 7 0''. Po zainstalowaniu nowych wersji mount i umount stwórz na dysku plik tymczasowy o odpowiednim rozmiarze (np. /tmp/fsfile). Możesz użyć komendy

dd if=/dev/zero of=/tmp/fsfile bs=1k count=<it/nnn/

aby stworzyć plik o długości nnn bloków.

W poniższych przykładach użyj nazwy pliku zamiast słowa URZĄDZENIE. Gdy montujesz taki plik, musisz dodać opcję ``-o loop'' aby poinformować system, że jest to urządzenie zwrotne. Na przykład polecenie

mount -o loop -t ext2 /tmp/fsfile /mnt

zamontuje plik /tmp/fsfile (poprzez urządzenie zwrotne) w katalogu /mnt. Polecenie df potwierdzi to.

Gdy już wybrałeś jedną z tych możliwości, przygotuj URZĄDZENIE za pomocą polecenia:

dd if=/dev/zero of=URZĄDZENIE bs=1k count=3000

Ta komenda wyzerowuje urządzenie. Ten krok jest bardzo ważny, ponieważ system plików zostanie później skompresowany, więc niewykorzystany obszar powinien zostać wypełniony zerami, aby otrzymać jak najlepszą kompresję.

Następnie stwórz system plików. Jądro Linuxa rozpoznaje i kopiuje z dyskietki głównej do ramdysku dwa rodzaje systemów plików. Są to minix i ext2, jednak preferowany jest ten drugi. Jeśli zdecydujesz się na ext2, to przydatna może okazać się opcja -i, dzięki której możesz stworzyć więcej i-węzłów niż jest to przyjęte domyślnie. Zalecane jest użycie opcji -i 2000, aby nie zabrakło ci i-węzłów. Ewentualnie możesz zaoszczędzić sporo i-węzłów poprzez usunięcie wielu niepotrzebnych plików z katalogu /dev. Na dyskietce 1.44MB polecenie mke2fs domyślnie utworzy 360 i-węzłów. Na mojej dyskietce ratunkowej wystarcza w zupełności 120 i-węzłów, jednak gdy dołączysz wszystkie urządzenia z katalogu /dev z pewnością przekroczysz 360. Użycie skompresowanego systemu plików daje do dyspozycji więcej miejsca, czyli jednocześnie większą ilość domyślnych i-węzłów, ale ciągle może okazać się konieczna redukcja liczby plików czy zwiększenie liczby i-węzłów.

Tak więc polecenie które użyjesz powinno wyglądać mniej więcej tak:

mke2fs -m 0 -i 2000 URZĄDZENIE

(Jeśli korzystasz z urządzenia zwrotnego, to w miejsce URZĄDZENIA powinieneś podać nazwę pliku. W tej sytuacji program mke2fs zapyta czy naprawdę chcesz to zrobić, odpowiedz tak).

Program mke2fs automatycznie wykryje ilość wolnego miejsca i odpowiednio się skonfiguruje. Opcja -m 0 zapobiega rezerwowaniu miejsca dla użytkownika root, powiększając w ten sposób dostępny obszar na dysku.

Następnie zamontuj urządzenie:

mount -t ext2 URZĄDZENIE /mnt

(Musisz stworzyć katalog /mnt jeśli jeszcze nie intnieje.) W pozostałych działach wszystkie nazwy katalogów będą podawane wzgędem katalogu /mnt.

4.3 Zapełnianie systemu plików.

Poniżej znajduje się minimalny zestaw katalogów dla twojego głównego systemu plików:

(Pokazana tutaj struktura katalogów odnosi się jedynie do głównych dyskietek. Prawdziwe systemy Linux używają bardziej złożonych i rygorystycznych zasad ustalania gdzie plik powinien się znajdować, zwanych Filesystem Hierarchy Standard).

Trzy katalogi w głównym systemie plików pozostaną puste, więc wystarczy je utworzyć komendą mkdir. Katalog /proc to po prostu miejsce, w którym umieszczony zostanie system plików proc. Katalogi /mnt i /usr są tylko miejscami montowania innych systemów plików gdy dyskietka startowa/główna już działa. Także te katalogi wystarczy jedynie utworzyć.

Pozostałe cztery katalogi są opisane w następnych działach.

/dev

Katalog /dev zawiera specjalne pliki dla każdego wykorzystywanego przez system urządzenia, katalog ten jest obowiązkowy. Jest to zwykły katalog, więc może zostać stworzony poleceniem mkdir. Jednak poszczególne pliki urządzeń muszą zostać utworzone w nietypowy sposób, za pomocą komendy mknod.

Istnieje jednak droga na skróty, możesz skopiować zawartość istniejącego już katalogu /dev i skasować niepotrzebne pliki. Podczas kopiowania musisz użyć opcji -R, dzięki temu nie będzie kopiowana zawartość plików. Upewnij się, że użyłeś R pisanego wielką literą. Jeśli użyjesz małej litery -r, prawdopodobnie będziesz kopiował zawartość wszystkich swoich twardych dysków, a raczej tyle, ile się z nich zmieści na dyskietce. Tak więc uważaj i użyj komedy:

cp -dpR /dev /mnt

przyjmując że system plików jest zamontowany w /mnt. Opcja dp spowoduje, że połączenia symboliczne zostaną skopiowane jako połączenia, a nie odpowiadające im pliki, oraz zostaną zachowane oryginalne atrybuty plików, włączając w to prawa własności.

Jeśli jednak masz ochotę trochę się pomęczyć, użyj komendy ls -l aby wyświetlić główne i pomniejsze numery potrzebnych urządzeń, a następnie utwórz je w katalogu docelowym używając polecenia mknod.

Gdy pliki zostaną skopiowane, warto sprawdzić czy posiadasz wszystkie potrzebne urządzenia. Na przykład ftape korzysta z napędów taśmowych, więc musisz skopiować to urządzenie jeśli chcesz mieć dostęp do napędu taśmowego z dyskietki startowej.

Pamiętaj, że każdy plik urządzenia wymaga jednego i-węzła, więc i-węzły są cennym zasobem, szególnie w przypadku systemów dyskietkowych. Dobrym pomysłem jest usunięcie niepotrzebnych urządzeń z katalogu /dev dyskietki. Wiele urządzeń jest kompletnie nieprzydatnych w konkretnych systemach. Na przykład jeśli nie posiadasz żadnych dysków SCSI, możesz bez żadnych problemów usunąć wszystkie urządzenia zaczynające się na sd. Jeśli nie masz zamiaru korzystać z portu szeregowego, możesz usunąc wszystkie pliki zaczynające się od cua.

Upewnij się, że posiadasz następujące urządzenia: console, kmem, mem, null, ram, tty1.

/etc

Ten katalog musi zawierać pliki konfiguracyjne. Zwykle pliki w tym katalogu dzielą się na trzy grupy:

Pliki, które nie są najważniejsze, mogą zostać znalezione za pomocą komendy:

ls -ltru

Wyświetla ona listę plików posortowaną według daty ostatniego dostępu, więc jeśli plik nie był czytany, to znaczy że można go pominąć na głównej dyskietce.

Na mojej głównej dyskietce mam około 15 plików konfiguracyjnych. Zmniejsza to ilość pracy, którą trzeba poświecić na poprawę trzch grup plików:

Gdy liczy się bezpieczeństwo, pliki passwd i shadow powinny zostać okrojone, aby uniemożliwić kopiowanie haseł poza system. Upewnij się, że plik passwd zawiera przynajmniej użytkownika root. Jeśli chcesz umożliwić logowanie się innym użytkownikom, to upewnij się czy istnieją ich powłoki i katalogi domowe. termcap, baza danych terminali, zwykle liczy kilkaset kilobajtów. Wersja znajdująca się na dyskietce powinna być okrojona tak, aby zawierała jedynie używany terminal(e), czyli najczęściej jedynie wpis linux-console.

Teraz trzeba skonfigurować jedynie dwa pliki, ich zawartość jest zaskakująco mała.

#!/bin/sh

/bin/mount -av

/bin/hostname Kangaroo

Upewnij się, że katalogi są poprawne. W zasadzie nie musisz uruchamiać hostname, jednak jest to zalecane.

/dev/ram0 / ext2 defaults

/dev/fd0 / ext2 defaults

/proc /proc proc defaults

Możesz też skopiować pozycje z istniejącego pliku fstab, ale nie powinieneś automatycznie montować partycji na twardym dysku. Użyj przy nich opcji noauto. Pamiętaj, twój dysk twardy może być uszkodzony, gdy będziesz korzystał z dyskietki startowej.

Plik inittab powinien być zmodyfikowany tak, aby pozycja sysinit uruchamiała rc, czy jakiś inny skrypt startowy. Dodatkowo, jeśli nie chcesz pozwolić użytkownikom logować się przez port szeregowy, dodaj znak komentarza przed każdą linią getty zawierającą na końcu urządzenie ttys lub ttyS. Pozostaw porty tty, abyś mógł się zalogować z konsoli.

Minimalny plik inittab wygląda tak:

id:2:initdefault:

si::sysinit:/etc/rc

1:2345:respawn:/sbin/getty 9600 tty1

2:23:respawn:/sbin/getty 9600 tty2

Plik inittab określa, co system robi w niektórych sytuacjach i na poszczególnych poziomach pracy. Upewnij się, że istnieją wszystkie nazwy plików wymienione w inittab, init zawiesi się bez żadnego komunikatu o błędzie, jeśli nie znajdzie któregoś z wymienionych tam programów.

Należy sprawdzić, czy komendy znajdujące się w pliku inittab odpołują się do programów, które istnieją w odpowiednim katalogu. Jeśli umieścisz programy na dyskietce korzystając ze spisu w dodatku Spis plików przykładowej dyskietki głównej i skopiujesz plik inittab z dysku bez dokonania poprawek, to prawdopodobnie ponad połowa wpisów w tym pliku będzie się odwoływała do nieistniejących programów czy nieprawidłowych katalogów.

Niektóre programy nie mogą zostać przeniesione gdzie indziej, ponieważ inne programy szuają ich w ściśle określonym miejscu. Na przykład w moim systemie /etc/shutdown wymaga /etc/reboot. Jeśli przeniosę reboot do /bin/reboot i wykonam komendę shutdown, to wystąpi błąd, ponieważ nie może on znaleźć pliku reboot.

Jeśli chodzi o resztę, to skopiuj pozostałe pliki tekstowe oraz potrzebne programy z katalogu /etc. Jako przykład może służyć dodatek Spis plików przykładowej dyskietki startowej. Prawdopodobnie wystarczy skopiować tylko te pliki, które tam wypisano, jednak poszczególne systemy bardzo się różnią, więc nie możesz być pewien, czy nazwy pliku na tej liście pokrywają się z nazwami w twoim systemie. Jedyną pewną metodą jest sprawdzenie w pliku inittab, które pliki są wymagane.

Większość systemów posiada katalog /etc/rc.d/ zawierający skrypty dla poszczególnych poziomów pracy. Aby system działał, wymagany jest przynajmniej jeden skrypt rc, jednak prościej skopiować plik inittab i katalog /etc/rc.d z istniejącego systemu i wyciąć niepotrzebne dla systemu dyskietkowego pozycje ze skryptów w katalogu rc.d.

/bin i /sbin

Katalog /bin jest odpowiednim miejscem dla dodatkowych programów użytkowych wykonujących podstawowe operacje, takich jak ls, mv, cat czy dd. W dodatku Spis plików przykładowej dyskietki startowej znajdziesz przykładową listę plików katalogu /bin i /sbin. Nie zawiera ona jednak programów potrzebnych do odtwarzania plików z kopii zapasowych, takich jak cpio, tar i gzip, ponieważ, aby zaoszczędzić miejsce, umieszczam je na osobnej dyskietce narzędziowej. Gdy główna/startowa dyskietka zostaje wystartowana, zostaje ona skopiowana do ramdysku, pozostawiając miejsce w napędzie do zamontowania kolejnej dyskietki --- dyskietki narzędziowej. Zwykle montuję ją w katalogu /usr.

Tworzenie dyskietki narzędziowej jest opisane dalej, w dziale Budowanie dyskietki narzędziowej. Zalecane jest skopiowanie tych samych wersji programów, co użyte do stworzenia kopii zapasowej, aby nie zdarzyło się, że nie możesz odtworzyć swojej kopii, ponieważ wersje są niekompatybilne.

Upewnij się, że skopiowałeś następujące programy: init, getty lub ich odpowiedniki, login, mount, jakąś powłokę potrafiącą uruchomić skrypty rc, dowiązanie sh do powłoki.

/lib

W katalogu /lib umieszczasz potrzebne biblioteki dzielone oraz programy służące do ich ładowania. Jeśli wymagane biblioteki nie zostaną odnalezione w katalogu /lib, to system się nie zostanie wystartowany. Przy odrobinie szczęścia możesz ujrzeć komunikat mówiący o błędzie.

Prawie każdy program wymaga co najmniej biblioteki libc, libc.so.N, gdzie N to numer wersji. Sprawdz w swoim katalogu /lib. Plik libc.so.N jest na ogół symbolicznym dowiązaniem do aktualnej wersji:

% ls -l /lib/libc*

-rwxr-xr-x 1 root root 4016683 Apr 16 18:48 libc-2.1.1.so*

lrwxrwxrwx 1 root root 13 Apr 10 12:25 libc.so.6 ->

W tym przypadku potrzebny jest plik libc-2.1.1.so. Aby dowiedzieć się, jakie jeszcze biblioteki są potrzebne, powinieneś sprawdzić wszystkie pliki wykonywalne które chcesz umieścić na dyskietce i sprawdzić ich zależności komendą ldd. Na przykład:

% ldd /sbin/mke2fs

libext2fs.so.2 => /lib/libext2fs.so.2

libcom_err.so.2 => /lib/libcom_err.so.2

libuuid.so.1 => /lib/libuuid.so.1

libc.so.5 => /lib/libc.so.5

Wymagany jest każdy plik po prawej stronie. Pamiętaj, że wymienione biblioteki mogą być tylko symbolicznymi dowiązaniami.

Zauważ, że niektóre biblioteki są całkiem spore i mogą nie zmieścić się w głównym systemie plików. Na przykład biblioteka libc.so wspomniana wyżej liczy około 4MB. Prawdopodobnie będziesz musiał okroić biblioteki przed kopiowaniem. Zajrzyj do działu Redukowanie głównego systemu plików po więcej informacji.

Dodatkowo w katalogu /lib musisz umieścić program ładujący biblioteki. Jest to plik ld.so (dla bibliotek a.out) lub ld-linux.so (dla bibliotek ELF). Jeśli nie jesteś pewien którego z nich potrzebujesz, wykonaj komendę file z nazwą biblioteki jako parametr. Na przykład:

% file/lib/libc.so.4.7.2 /lib/libc.so.5.4.33 /lib/libc-2.1.1.so

/lib/libc.so.4.7.2: Linux/i386 demand-paged executable (QMAGIC), stripped

/lib/libc.so.5.4.33: ELF 32-bit LSB shared object, Intel 80386, version 1, stripped

/lib/libc-2.1.1.so: ELF 32-bit LSB shared object, Intel 80386, version 1, not stripped

QMAGIC oznacza, że wersja 4.7.2 jest biblioteką a.out, a ELF oznacza, że wersja 5.4.33 i 2.1.1 jest biblioteką ELF.

Skopiuj odpowiedni program ładujący biblioteki do tworzonego głównego systemu plików. Powinieneś dokładnie sprawdzić, czy posiadasz wszystkie konieczne biblioteki i odpowiedni program ładujący. Jeśli jądro nie potrafi załadować potrzebnej biblioteki, na ogół zawiesza się bez żadnego komunikatu.

4.4 Providing for PAM and NSS.

System może wymagać dynamicznie ładowanych bibliotek niewidocznych dla ldd.

PAM (Pluggable Authentication Modules).

Jeśli twój system korzysta z PAM (Pluggable Authentication Modules), to musisz się na to przygotować, ponieważ w przeciwnym wypadku nie będziesz mógł się zalogować. Ogólnie mówiąc PAM to skomplikowany modularny sposób uwierzytelniania użytkowników i kontroli ich dostępu do usług. Jeśli w katalogu /etc znajduje się katalog pam.conf lub pam.d, musisz dołączyć pewne minimalne wsparcie dla PAM. (Możesz także uruchomić ldd na pliku login, jeśli w wyjściu znajdzie się tekst libpam.so, potrzebujesz PAM).

Na szczęście kwestie bezpieczeństwa nie są zazwyczaj istotne przy tworzeniu dyskietki startowej, jako że każdy posiadający fizyczny dostęp do komputera może z nim zrobić wszystko. Tak więc możesz po prostu wyłączyć PAM tworząc w głównym systemie plików prosty plik /etc/pam.conf, taki jak ten:

OTHER auth optional /lib/security/pam_permit.so

OTHER account optional /lib/security/pam_permit.so

OTHER password optional /lib/security/pam_permit.so

OTHER session optional /lib/security/pam_permit.so

Skopiuj także plik /lib/security/pam_permit.so do głównego systemu plików. Ta biblioteka liczy jedynie 8KB.

Zauważ, że taka konfiguracja daje każdemu pełny dostęp do plików i usług w systemie. Jeśli z jakiś względów bezpieczeństwo dyskietki startowej jest dla ciebie ważne, musisz skopiować niektóre lub wszystkie pliki konfiguracyjne PAM z twardego dysku. Przeczytaj uważnie dokumentację PAM i skopuj wszystkie potrzebne biblioteki z /lib/security do głównego systemu plików.

Musisz także skopiować na dyskietkę plik /lib/libpam.so, ale o tym już wiesz, ponieważ uruchomiłeś ldd na /bin/login, który pokazał zależność.

NSS (Name Service Switch).

Jeśli korzystasz z glibc (aka libc6), będziesz musiał przygotować się na usługi nazw, w przeciwnym wypadku nie będziesz mógł się zalogować. Plik /etc/nsswitch.conf kontroluje dostęp do bazy danych dla poszczególnych usług. Jeśli nie planujesz korzystać z usług przez sieć (np. DNS i NIS), musisz przygotować jedynie prosty plik nsswitch.conf, taki jak ten:

passwd: files

shadow: files

group: files

hosts: files

services: files

networks: files

protocols: files

rpc: files

ethers: files

netmasks: files

bootparams: files

automount: files

aliases: files

netgroup: files

publickey: files

Określa to, że każda usługa będzie udostępniana jedynie poprzez lokalne pliki. Będziesz musiał także dołączyć plik /lib/libnss_files.so.1, który będzie dynamicznie ładowany aby obsłużyć żądania.

Jeśli chcesz mieć dostęp do sieci z dyskietki startowej, możesz utworzyć bardziej rozbudowany plik nsswitch.conf. Aby dowiedzieć się więcej, zajrzyj na stronę man nsswitch. Pamiętaj że musisz dołączyć plik /lib/libnss_usługa.so.1 dla każdej usługi.

4.5 Moduły.

Jeśli posiadasz jądro obsługujące moduły, to musisz zastanowić się, które moduły mogą być potrzebne po wystartowaniu systemu. Prawdopodobnie potrzebujesz modułów ftape i zftape jeśli posiadasz napęd taśmowy, modułów do urządzeń SCSI jeśli takie posiadasz i ewentualnie modułów do obsługi PPP i SLIP jeśli chcesz mieć dostęp do sieci.

Te moduły powinny zostać umieszczone w katalogu /lib/modules. Powinieneś także dołączyć programy insmod, rmmod i lsmod. Jeśli chcesz automatycznie ładować moduły, to możesz dołączyć modprobe, depmod i swapout. Jeśli korzystasz z kerneld, to dołącz go razem z plikiem /etc/conf.modules.

Jednak największą zaletą korzystania z modułów jest możliwość przeniesienia niektórych z nich na dystkietkę narzędziową, oszczędzając w ten sposób miejsce na głównej dyskietce. Gdy potrzebna jest obsługa wielu różnych urządzeń, takie podejście jest lepsze niż budowa jednego wielkiego jądra z wieloma wbudowanymi sterownikami.

Pamiętaj, aby wystartować skompresowany system plików ext2, musisz posiadać wbudowaną w jądro obsługę ext2 i ramdysku. Nie mogą znajdować się one w postaci modułów.

4.6 Końcowe detale.

Pewne programy systemowe, takie jak login, do poprawnego działania wymagają pliku /var/run/utmp i katalogu /var/log. Tak więc:

mkdir -p /mnt/var/{log,run}

touch /mnt/var/run/utmp

Na koniec, gdy skopiowałeś już wszystkie wymagane biblioteki, uruchom program ldconfig aby odświeżyć plik /etc/ld.so.cache w głównym systemie plików. Plik ten informuje program ładujący gdzie znaleźć biblioteki. Aby odświeżyć ld.so.cache wykonaj następujące komendy:

chdir /mnt; chroot /mnt /sbin/ldconfig

Polecenie chroot jest konieczne, ponieważ ldconfig zawsze odświeża plik cache dla głównego katalogu.

4.7 Kopiowanie na dyskietkę.

Gdy już skończyłeś tworzenie głównego systemu plików, odmontuj go, skopiuj do pliku i skompresuj:

umount /mnt

dd if=URZĄDZENIE bs=1k | gzip -v9 > rootfs.gz

Zostanie utworzony plik rootfs.gz który jest skompresowanym głównym systemem plików. Powinieneś sprawdzić, czy zmieści się na dyskietce, jeśli nie, to będziesz musiał cofnąć się i usunąć jakieś pliki. Dział Redukowanie głównego systemu plików zawiera kilka porad na ten temat.

5. Wybieranie jądra.

W tej chwili posiadasz skompresowany główny system plików. Następny krok to zbudowanie lub wybranie jądra. W wiekszości przypadków możliwe jest skopiowanie aktualnego jądra i wystartowanie z niego dyskietki. Jednak w niektórych przypadkach będziesz chciał stworzyć swoje własne jądro.

Pierwszym powodem jest jego rozmiar. Jeśli tworzysz pojedyńczą dyskietkę startową/główna, to jądro będzie jednym z największych plików na dyskietce, więc będziesz musiał jak najbardziej zredukować jego rozmiar. Aby zmniejszyć rozmiar jądra, skompiluj je z minimalną liczbą opcji konieczną do działania systemu. Powinieneś wyłączyć wszystko, co nie jest potrzebne. Można spokojnie wyrzucić obsługę sieci, jak również obsługę wszystkich napędów i innych urządzeń których nie potrzebujesz w czasie korzystania z dyskietki. Pamiętaj, że twoje jądro musi posiadać wbudowaną obsługę ramdysku oraz systemu plików ext2.

Po wybraniu minimalnej konfiguracji jądra, powinieneś zastanowić się co jeszcze może być ci potrzebne. Naczęściej korzysta się z dyskietki startowej aby sprawdzić i odzyskać uszkodzone dane w systemie plików, a do tego możesz potrzebować wbudowanej obsługi w jądrze. Na przykład jeśli swoje kopie zapasowe przechowujesz na taśmie używając Ftape, to jeśli utracisz swój system plików i napędy zawierające Ftape, nie będziesz mógł odtworzyć danych z taśm zapasowych. Będziesz musiał przeinstalować Linuxa, ściągnąć i przeinstalować ftape i dopiero wtedy odczytywać kopie zapasowe.

Generalnie chodzi o to, aby instalować w jądze obsługę wszystkich potrzebnych urządzeń wejścia/wyjścia.

Procedura kompilowania jądra jest opisana w dokumentacji dołączonej do jądra. Jest ona bardzo łatwa, najpierw zajrzyj do katalogu /usr/src/linux. Jeśli masz probemy ze skompilowaniem jądra, to raczej nie powinieneś brać się do tworzenia dyskietki startowej. Pamiętaj, aby skompresować jądro poleceniem ``make zImage''.

6. Składnie tego wszystkiego: tworzenie dyskietek.

W tym momencie powinieneś posiadać jądro oraz skompresowany główny system plików. Jeśli tworzysz dyskietkę startową/główną, sprawdź, czy oba pliki zmieszczą się na dyskietce. Jeśli tworzysz osobno dystkietkę startową i główną, sprawdź, czy główny system plików zmieści się na jednej dyskietce.

Powinieneś zdecydować, czy używać LILO do wystartowania jądra. Alternatywnym rozwiązaniem jest skopiowanie jądra bezpośrednio na dyskietkę i wystartowanie bez LILO. Zaletą korzystania z LILO jest to, że umożliwia on przekazanie pewnych parametrów do jądra które mogą być konieczne do inicjalizacji sprzętu. Sprawdź plik /etc/lilo.conf. Jeśli istnieje on i zawiera linię ``append=...'', prawdopodobnie musisz przekazać jakieś parametry. Wadą korzystania z LILO jest to, że tworzenie dyskietki jest bardziej skomplikowane, i zajmuje trochę więcej miejsca. Musisz utworzyć odrębny system plików, który nazwiemy systemem plików jądra, do którego skopiujesz jądro i kilka innych plików wymaganych przez LILO.

Jeśli zamierzasz korzystać z LILO, czytaj dalej. Jeśli chcesz skopiować jądro bezpośrednio na dyskietkę, przejdź do działu Przenoszenie jądra bez LILO.

6.1 Przenoszenie jądra z LILO.

Pierwszą rzeczą, która musisz zrobić, jest stworzenie małego pliku konfiguracyjnego dla LILO. Powinien on wyglądać mniej więcej tak:

boot =/dev/fd0

install =/boot/boot.b

map =/boot/map

read-write

backup =/dev/null

compact

image = KERNEL

label = Bootdisk

root =/dev/fd0

Znaczenia tych parametrów szukaj w dokumentacji LILO. Prawdopodobnie będziesz chciał również dodać do pliku linię append=... taką samą, jak w pliku /etc/lilo.conf na dysku twardym.

Zapisz ten plik jako bdlilo.conf.

Następnie musisz stworzyć mały system plików, który nazwiemy systemem plików jądra, aby odróżnić go od głównego systemu plików.

Najpierw sprawdź, jak duży powinien być ten system plików. Weź rozmiar twojego jądra w blokach (rozmiar pokazywany przez komendę ``ls -l KERNEL'' podzielony przez 1024 i zaokrąglony w górę) i dodaj 50. Około pięćdziesiąt bloków to obszar potrzebny na i-węzły oraz pozostałe pliki. Jeśli chcesz, możesz dokładnie obliczyć ten obszar, lub po prostu użyć liczby 50. Jeśli tworzysz osobno dyskietkę startową i główną, to możesz spokojnie przeznaczyć nawet więcej miejsca, jako że pierwsza dyskietka jest w całości przeznaczona na jądro. Nazwijmy tę liczbę BLOKI_JĄDRA.

Włóż dyskietkę do stacji dysków (przyjmiemy że jest nią /dev/fd0) i utwórz na niej system plików ext2:

mke2fs -i 8192 -m 0 /dev/fd0 BLOKI_JĄDRA

Opcja ``-i 8192'' oznacza, że chcemy jeden inode co 8192 bajty. Następnie zamontuj system plików, usuń katalog lost+found oraz utwórz katalogi dev i boot dla LILO:

mount /dev/fd0 /mnt

rm -rf /mnt/lost+found

mkdir /mnt/{boot,dev}

Następnie utwórz urządzenia /dev/null i /dev/fd0. Zamiast szukania ich numerów, możesz po prostu skopiować je z twardego dysku używając opcji -R:

cp -R /dev/{null,fd0} /mnt/dev

LILO wymaga kopii swojego programu startującego, boot.b, który możesz przegrać z twardego dysku. Zwykle znajduje się on w katalogu /boot:

cp /boot/boot.b /mnt/boot

Na koniec skopiuj plik konfiguracyjny LILO który utworzyłeś poprzednio oraz swoje jądro. Oba pliki mogą zostać umieszczone w głównym katalogu:

cp bdlilo.conf KERNEL /mnt

W tej chwili w systemie plików jądra znajduje się wszystko co potrzebne dla LILO, więc jesteś teraz gotowy do uruchomienia go. Opcja -r oznacza instalowanie programu startującego w katalogu innym niż główny:

lilo -v -C bdlilo.conf -r /mnt

LILO powinien zakończyć działanie bez żadnych błędów, następnie system plików powinien wyglądać podobnie jak poniżej:

total 361

1 -rw-r--r-- 1 root root 176 Jan 10 07:22 bdlilo.conf

1 drwxr-xr-x 2 root root 1024 Jan 10 07:23 boot/

1 drwxr-xr-x 2 root root 1024 Jan 10 07:22 dev/

358 -rw-r--r-- 1 root root 362707 Jan 10 07:23 vmlinuz

boot:

total 8

4 -rw-r--r-- 1 root root 3708 Jan 10 07:22 boot.b

4 -rw------- 1 root root 3584 Jan 10 07:23 map

dev:

total 0

0 brw-r----- 1 root root 2, 0 Jan 10 07:22 fd0

0 crw-r--r-- 1 root root 1, 3 Jan 10 07:22 null

Nie przejmuj się, jeśli rozmiary plików sę nieco inne.

Następnie pozostaw dysk w napędzie i przenieś się do działu Konfiguracja słowa ramdysku.

6.2 Przenoszenie jądra bez LILO.

Jeśli nie korzystasz z LILO, to skopiuj jądro na dyskietkę startową używając komendy dd:

% dd if=KERNEL of=/dev/fd0 bs=1k

353+1 records in

353+1 records out

W tym przykładzie dd zapisał 353 kompletne rekordy oraz 1 niekompletny, tak więc jądro zajmuje teraz pierwsze 353 bloki na dyskietce. Nazwij tę liczbę BLOKI_JĄDRA i zapamiętaj ją, ponieważ będzie ona potrzebna w następnym dziale.

Na koniec ustaw dyskietkę jako główne urządzenie i skonfigguruj je tak, aby było dostępne do zapisu i odczytu:

rdev /dev/fd0 /dev/fd0

rdev -R /dev/fd0 0

Pamiętaj, aby użyć opcji -R pisanej wielką literą w drugiej komendzie rdev.

6.3 Konfiguracja słowa ramdysku.

Wewnątrz obrazu jądra znajduje się słowo ramdysku, które mówi, gdzie znajduje się główny system plików, oraz zawiera pewne inne opcje. Słowo to można zmieniać za pomocą polecenia rdev, a interpretowane jest w następujący sposób:

bity 0-10: Przemieszczenie ramdysku, w blokach 1024-bajtowych

bity 11-13: nieużywane

bit 14: Flaga oznaczająca, że ramdysk na zostać załadowany

bit 15: Flaga oznaczająca, aby pytać przez ładowaniem

głównego systemu plików

Jeśli bit 15 jest ustawiony, to podczas startu zostaniesz poproszony o włożenie do napędu nowej dyskietki. Jest to konieczne w przypadku korzystania z dwóch dyskietek.

Istnieją dwa przypadki, w zależności od tego, czy budujesz pojedynczą dyskietkę startową/główną, czy dwie osobne dyskietki, startową i główną.

Po skrupulatnych obliczniach wartości słowa ramdysku, ustaw ją poleceniem rdev -r. Upewnij się, że podałeś wartość dziesiętną. Jeśli korzystasz z LILO, to argumentem dla rdev powinna być ścieżka do jądra, np. /mnt/vmlinuz. Jeśli kopiowałeś jądro za pomocą polecenia dd, to użyj zamiast tego nazwę urządzenia stacji dysków (np. /dev/fd0).

rdev -r JĄDRO_LUB_STACJA_DYSKÓW WARTOŚĆ

Jeśli korzystasz z LILO, odmontuj teraz dyskietkę.

6.4 Przenoszenie głównego systemu plików.

Ostatnim krokiem jest przeniesienie głównego systemu plików.

dd if=rootfs.gz of=/dev/fd0 bs=1k seek=BLOKI_JĄDRA

dd if=rootfs.gz of=/dev/fd0 bs=1k

Moje gratulacje, dyskietki są już gotowe! Zawsze powninieneś przetestować swoje dyskietki startowe zanim odłożysz je na bok do czasu awarii! Jeśli coś się nie uda, czytaj dalej.

7. Rozwiązywanie problemów.

Po stworzeniu dyskietek kilka pierwszych prób wystartowania systemu często kończy się niepowodzeniem. Najlepszym podejściem podczas budowania głównego systemu plików jest łączenie elementów istniejącego systemu tak, aby system dyskietkowy przynajmiej wyświetlał komunikaty na konsoli. Gdy zacznie on komunikować się z tobą, jesteś już w połowie drogi do sukcesu, ponieważ możesz zobaczyć, co sprawia problemy i naprawić je pojedynczo aż system będzie działał poprawnie. Jeśli system po prostu wiesza się bez żadnego komunikatu, to odnalezienie przyczyny staje się trudne. Stworzenie systemu, który zostanie poprawnie wystartowany do momentu, w którym będzie mógł komunikować się z użytkownikiem, wymaga zainstalowania i skonfigurowania kilku komponentów. Zalecaną metoda badania problemu gdy system nie chce się komunikować z użytkownikiem jest następująca:

Kernel panic: VFS: Unable to mount root fs on XX:YY

Jest to powszechny problem i ma jedynie kilka przyczyn. Po pierwsze, sprawdz nazwę urządzenia XX:YY z listą. Czy to poprawne urządzenie główne? Jeśli nie, prawdopodobnie nie uruchomiłeś rdev -R, lub zrobiłeś to na złym obrazie. Jeśli kod urządzenia jest poprawny, sprawdź uważnie sterowniki włączone do jądra. Upewnij się że stacja dysków, ramdysk i system plików ext2 zostały wbudowane.

Gdy przeanalizujesz już wszystkie powyższe przypadki, możesz sprawdzić następujące pliki:

Jeśli init startuje, ale otrzymujesz komunikat:

Id xxx respawning too fast: disabled for 5 minutes

pochodzi on z programu init i oznacza, że getty lub login kończą pracę zaraz po uruchomieniu. Sprawdz pliki getty i login i wszystkie potrzebne im biblioteki. Upewnij się, że ich wywołania w pliku /etc/inittab są prawidłowe. Jeśli otrzymujesz dziwne komunikaty od getty, może to oznaczać, że jego wywołanie z /etc/inittab jest nieprawidłowe. Opcje dla programów getty są zróżnicowane, nawet poszczególne wersje agetty posiadają niekompatybilne ze sobą opcje przy wywołaniu.

Jeśli podajesz poprawną nazwę użytkownika, ale system pyta natychmiast o inną nazwę, to problemem może być PAM bądź NSS. Zajrzyj do działu PAM i NSS. Problem może być także spowodowany tym, że korzystasz z haseł shadow, ale nie skopiowałeś pliku /etc/shadow na dyskietkę.

Jeśli próbujesz uruchomić jakiś program, przykładowo df, który znajduje się na dyskietce, ale otrzymujesz komunikat: df: not found, to sprawdź dwie rzeczy. Po pierwsze, upewnij się, że katalog w którym znajduje się program jest w zmiennej PATH. Po drugie, sprawdź, czy istnieją wszystkie potrzebne biblioteki oraz program ładujący.

8. Różne tematy.

8.1 Redukcja głównego systemu plików.

Czasem główny system plików jest zbyt duży, aby zmieścić się na dyskietce, nawet po kompresji. Poniżej podano kilka sposobów zmniejszenia rozmiaru systemu plików, uporządkowanych według efetywności:

Zwiększ gęstość dyskietki

Standardowo dyskietki są formatowane na 1440K, ale dostępne są formaty o większej gęstości. Program fdformat umożliwia formatowanie dyskietki na następujące wielkości: 1600, 1680, 1711, 1743, 1760, 1840 i 1920. Większość napędów 1440K obsługuje dyskietki 1722K, więc dla dyskietek startowych zawsze używam tego formatu. Zobacz stronę man fdformat oraz /usr/src/linux/Documentation/devices.txt.

Wymień powłokę

Najbardziej populare powłoki dla Linuxa, takie jak bash i tcsh, zajmują bardzo dużo miejsca i wymagają wielu bibliotek. Istnieją jednak alternatywne powłoki, takie jak ash, lsh, kiss czy smash, które są o wiele mniejsze i wymagają mniej (lub żadnych) bibliotek. Większość tych zastępczych powłok jest dostępna pod adresem http://metalab.unc.edu/pub/Linux/system/shells/. Upewnij się, że powłoka z której korzystasz potrafi wykonać wszystkie polecenia w plikach rc na dyskietce.

Obetnij biblioteki i programy

Biblioteki i programy są często nieobcięte (zawierają symbole dla debuggera). Taki plik po uruchomieniu na nim file będzie oznaczony jako `not stripped'. Podczas kopiowania programów do głównego systemu plików dobrym pomysłem jest korzystanie z polecenia:

objcopy --strip-all ŹRÓDŁO CEL

Gdy kopiujesz biblioteki, użyj:

objcopy --strip-debug ŹRÓDŁÓ CEL

Przenieś mniej ważne pliki na dyskietkę narzędziową

Jeśli jakieś programy nie są wymagane do wystartowania systemu i zalogowania się, to możesz przenieść je na dyskietkę narzędziową. Szczegółów szkukaj w dziale Tworzenie dyskietki narzędziowej. Możesz także zastanowić się nad przeniesieniem modułów na dyskietkę narzędziową.

8.2 Systemy plików bez ramdysku.

Dział Budowanie głównego systemu plików zawiera informacje na temat tworzenia skompresowanego głównego systemu plików, który po uruchomieniu systemu jest ładowany do ramdysku. Ta metoda posiada wiele zalet, więc jest często używana. Jednak niektóre systemy posiadają za mało pamięci RAM, w takich sytuacjach główny system plików może zostać zamontowany bezpośrednio, a nie kopiowany do ramdysku.

W sumie łatwiej stworzyć taki właśnie system plików niż skompresowany, ponieważ może on zostać zbudowany bezpośrednio na dyskietce, a nie na jakimś innym urządzeniu i nie musi on być kompresowany. Opiszemy tutaj ogólnie różnice w tworzeniu takiego właśnie systemu plików. Jeśli zdecydujesz się z niego korzystać, pamiętaj, że będziesz miał do dyspozycji o wiele mniej miejsca.

1. Oblicz, ile wolnego miejsca pozostanie na główny system plików. Jeśli tworzysz pojedynczą dyskietkę startową/główną, to musisz zmieścić na niej wszystkie bloki jądra oraz wszystkie bloki głównego systemu plików.

2. Korzystając z programu mke2fs utwórz na dyskietce główny system plików o odpowiedniej wielkości.

3. Zapełnij system plików tak, jak to opisano w osobnym dziale.

4. Gdy już skończysz, odmontuj system plików i przenieś go do pliku na dysku, ale nie kompresuj go.

5. Przenieś jądro na dyskietkę, tak jak to opisano w osobnym dziale. Podczas obliczania słowa ramdysku wyzeruj bit 14, aby zaznaczyć, że główny system plików nie ma być ładowany do ramdysku. Uruchom rdev z odpowiednimi parametrami.

6. Przenieś główny system plików tak, jak poprzednio.

Istnieje kilka dróg na skróty. Jeśli budujesz dwu-dyskietkowy zestaw, to możesz stworzyć kompletny system plików bezpośrednio na drugiej dyskietce, bez potrzeby przenoszenia go na twardy dysk i z powrotem. Jeśli budujesz pojedynczą dyskietkę startową/główną i korzystasz z LILO, to możesz zbudować jeden system plików na całej dyskietce, zawierający jądro, pliki LILO oraz pliki główne, a następnie uruchomić LILO jako ostatni krok.

8.3 Tworzenie dyskietki narzędziowej.

Tworzenie dyskietki narzędziowej jest stosunkowo proste, wystarczy stworzyć system plików na sformatowanej dyskietce i skopiować do niego pliki. Aby korzystać z niej podczas używania dyskietki startowej, wystarczy zamontować ją ręcznie po uruchomieniu systemu.

We wcześniejszych rozdziałach wspomnieliśmy, że dyskietka narzędziowa powinna zostać zamontowana w katalogu /usr. W tej systuacji programy powinny być umieszczone w katalogu /bin dyskietki narzędziowej, aby po zamontowaniu były dostępne pod ścieżką /usr/bin. Dodatkowe biblioteki wymagane przez programy powinny zostać umieszczone w katalogu /lib na dyskietce.

Istnieje kilka istotnych aspektów, o których należy pamiętać podczas projektowania dyskietki narzędziowej:

W Dodatku Spis plików przykładowej dyskietki startowej możesz zobaczyć przykładowe pliki na dyskietce narzędziowej. Oto kilka pomysłow na programy, które mogą okazać się przydatne: programy do badania i manipulacji dyskami (format, fdisk) i systemami plików (mke2fs, fsck, debugfs, isofs.o), mały edytor tekstów (elvis, jove), narzędzia do kompresji i archiwizacji (gzip, tar, cpio, afio), narzędzia do obsługi taśm (mt, tob, taper), narzędzia komunikacyjne (ppp.o, slip.o, minicom) i narzędzia do obsługiu urządzeń (setserial, mknod).

9. Jak robią to profesjonaliści.

Pewnie zauważyłeś, że dyskietki startowe używane przez największe dystrybucje, takie jak Slackware, RedHat czy Debian, wydają się o wiele bardziej skomplikowane, niż te opisane w tym dokumencie. Profesjonalne dyskietki startowe są bazowane na tych samych założeniach, które tu podaliśmy, ale wykorzystują różne triki, ponieważ takie dyskietki mają o wiele większe wymagania. Po pierwsze, muszą współpracować z szeroką gamą sprzętu, tak więc muszą one umieć komunikować się z użytkownikiem i ładować odpowiednie sterowniki urządzeń. Po drugie, muszą być przygotowane do działania z wieloma różnymi opcjami instalacji, dodatkowo wykonując pewne działania automatycznie. Po trzecie dystrybucyjne dyskietki startowe na ogół spęłniają zarówno rolę instalacyjną, jak i ratunkową.

Niektóre dyskietki startowe korzystają z usługi zwanej initrd (initial ramdisk). Została ona wprowadzona w jądrze wersji 2.0.x i daje o wiele większą elastyczność, startując jądro w dwóch fazach. Na początku ładowany jest początkowy obraz ramdysku z dyskietki startowej. Początkowy ramdysk to główny system plików zawierający programy, które zostaną uruchomione zanim zostanie załadowany prawdziwy główny system plików. Ten program najczęściej bada otoczenie i/lub prosi użytkownika o wybranie różnych opcji startowych, takich jak urządzenie, z którego zostanie załadowany prawdziwy główny system plików. Często ładuje on też dodatkowe moduły nie wbudowane do jądra. Gdy działanie tego programu zakończy się, jądro ładuje prawdziwy główny obraz i uruchamianie jest kontynuowanie normalnie. Więcej informacji o initrd szukaj w /usr/src/linux/Documentation/initrd.txt i ftp://elserv.ffm.fgan.de/pub/linux/loadlin-1.6/initrd-example.tgz.

Poniżej znajduje się podsumowanie tego, jak działają dyskietki startowe poszczególnych dystrybucji, oparte na przeglądaniu ich systemu systemu plików i/lub kodu źródłowego. Nie gwarantujemy, że ta informacja jest dokładna, ani że nic się nie zmieniło od czasu opisanej wersji.

Slackware (v.2.1) po prostu startuje system przy użyciu LILO, tak jak to opisano w dziale Przenoszenie jądra z LILO. Dyskietki startowe Slackware przy starcie wypisują komunikat (``Welcome to the Slackware Linux bootkernel disk!'') używając do tego parametru LILO message. Informuje to użytkownika, że może podać dodatkowe parametry startowe, jeśli to konieczne. Po wystartowaniu, główny system plików jest ładowany z drugiej dyskietki. Użytkownik uruchamia skrypt setup który rozpoczyna instalację. Zamiast korzystać z jądra opartego na modułach, Slackware daje użytkownikowi do dyspozycji wiele różnych jąder, do wyboru zależnie od konfiguracji sprzętowej.

RedHat (v.4.0) także korzysta z LILO. Ładuje skompresowany ramdysk z pierwszej dyskietki, który uruchamia specjalnie napisany program init. Program ten pyta o sterowniki i, jeśli to konieczne, ładuje pliki z dodatkowej dyskietki.

Debian (v.1.3) jest prawdopodobnie najbardziej skomplikowanym zestawem dyskietek startowych. Korzysta on z programu ładującego SYSLINUX, który ustala osopowiednie parametry, a następnie używa obrazu initrd aby poprowadzić użytkownika przez procedurę instalacji. Wygląda na to, że korzysta on zarówno z przerobionego programu init, jak i z przerobionej powłoki.

10. Najczęściej zadawane pytania (FAQ).

Q. Próbuje wystartować system z dyskietki, ale nic się nie dzieje. Co mam zrobić?

Zajrzyj do działu Rozwiązywanie problemów powyżej.

Q. Jak działają dyskietki startowe dystrybucji Slackware/Debian/RedHat?

Zajrzyj do działu Jak to robią profesjonaliści powyżej.

Q. W jaki sposób stworzyć dyskietkę startową ze sterownikiem XYZ?

Najłatwiej zdobyć jądro z dystrybucji Slackware. Jądra Slackware zawierają sterowniki do jak największej ilości urządzeń, więc jeśli posiadasz kontroler IDE lub SCSI, istnieją duże szanse, że sterownik do urządzenia jest dołączony do jednego z jąder Slackware.

Przejdz do katalogu a1 i wybierz jądro odpowiednie dla posiadanego typu kontrolera. Sprawdz w pliku xxxxkern.cfg dla odpowiedniego jądra czy zawiera ono odpowiednie sterowniki. Jeśli urządzenie jest na tej liście, to jądro to powinno wystartować twój system. Ściągnij plik xxxxkern.tgz i skopiuj go na dyskietkę, tak jak opisano powyżej, w dziale na temat tworzenia dyskietek startowych.

Następnie musisz sprawdzić główne urządzenie tego jądra, korzystając z komendy rdev:

rdev zImage

Komenda rdev wyświetli aktualne główne urządzenie dla tego jądra. Jeśli nie odpowi