Komunikatory internetowe

ang. Instant Messenger - IM mają swoje początki w komunikacji między nastolatkami. Bez formalnych zasad jak w przypadku pisania e-maili, komunikatory internetowe oferują kanał komunikacji, który pozwala nam w społecznie akceptowany sposób rozmawiać. Główną zaletą tej formy komunikacji jest to, że każdy z nas, może komunikować się, nie mówiąc nic istotnego, a nawet czegokolwiek. Jednak komunikator internetowy zawędrował również do biur, a tutaj konsekwencje jego używania są poważniejsze.

BADANIE RYNKU KOMUNIKATORÓW INTERNETOWYCH

Komunikatory internetowe są użyteczne w pracy

Podsumowanie wyników badania

Metodologia badania

Profile respondentów

Rys. 1 przedstawia profile respondentów ze względu na liczbę skomputeryzowanych stanowisk pracy w organizacji. Największa liczba uczestników badania (61,3%) pracowała w małych przedsiębiorstwach posiadających mniej niż 100 stacji roboczych. Średnie przedsiębiorstwa (101-500 stacji roboczych) stanowiły 21,7%. Pozostałą część (17,0%) stanowiły duże przedsiębiorstwa. Przedstawione wyniki badania zostały podzielone ze względu na rozmiar firmy, w której pracowali respondenci.

Rys. 1 - Liczba skomputeryzowanych stanowisk pracy

Wykorzystywanie komunikatorów internetowych

Badanie pokazało (rys. 2), że ogromna większość użytkowników (74,3%) wykorzystuje komunikator ICQ. ICQ jest bardzo popularny w Rosji i liczba ta odzwierciedla jedynie rozpowszechnienie ICQ wśród populacji. Jednak ponad połowa respondentów (54,3%) wykorzystywała jeszcze dodatkowe komunikatory. Prawie tak samo jak dwa lata temu, 12,8% respondentów nie korzystało z żadnego komunikatora.

Rys. 2 – Wykorzystywanie komunikatorów internetowych

Komunikatory internetowe stały się głównym narzędziem komunikacji biznesowej. Wcześniejsze pogłoski o spadku ich popularności z powodu luk w zabezpieczeniach nie potwierdziły się. Korzyści, jakie firmy odnoszą z technologii IM, są tak wielkie, że większość z nich gotowych jest korzystać z komunikatorów internetowych bez względu na kwestie bezpieczeństwa - fakt, na który cyberprzestępcy nie pozostają obojętni, co w pewnym stopniu wyjaśnia wzrost liczby szkodliwych programów stworzonych w celu wykorzystania luk w zabezpieczeniach komunikatorów internetowych.

W jaki sposób komunikatory internetowe wpływają na bezpieczeństwo IT?

Rys. 3 pokazuje główne zagrożenia związane z wykorzystywaniem komunikatorów internetowych. Na pierwszym miejscu znajduje się wyciek poufnych informacji (42,3%), natomiast zagrożenia wynikające z ataków wirusów oraz niewłaściwego wykorzystywania zasobów internetowych uzyskały mniej więcej jedną piątą wskazań każde. Spam oraz reklama uzyskały 10% wskazań. Tylko 7,6% respondentów uważało, że korzystanie z komunikatorów internetowych nie wiąże się z żadnym ryzykiem.

Rys. 3 – Zagrożenia wynikające z korzystania z komunikatorów internetowych

Respondentów zapytano również o podstawowy problem związany z wykorzystywaniem komunikatorów internetowych: wycieki poufnych danych (zobacz rys. 4). Tylko 59,7% z nich było przekonanych, że nigdy nie wysłali poufnych informacji za pośrednictwem komunikatora internetowego, a 24,5% przyznało, że kilka razy wysłali poufne informacje.

Można przypuszczać, że rzeczywista liczba osób, które wysłały poufne informacje za pośrednictwem tego kanału, jest wyższa i respondenci, ze zrozumiałych względów, niechętnie przyznawali się do takiego zachowania.

Rys. 4 – Wysyłanie poufnych informacji za pośrednictwem komunikatorów internetowych

Polityka bezpieczeństwa

Chyba najprostszym sposobem ograniczenia ryzyka związanego z komunikatorami internetowymi jest wprowadzenie restrykcyjnej polityki bezpieczeństwa informatycznego. Mimo to 62,0% respondentów oświadczyło, że firmy, w których pracują, nie posiadają takiej polityki, a tylko 14,9% z nich uważało stosowaną przez ich firmę politykę za skuteczną.

Rys. 5 – Egzekwowanie polityki dotyczącej komunikatorów internetowych w firmie

Tabela 1 pokazuje korelację między wdrożeniem polityki a rozmiarem firmy. Jak widać, im większa firma, tym większe prawdopodobieństwo, że opracowała i egzekwuje politykę bezpieczeństwa informacji. Jednak szkoda, jaką mógłby spowodować wyciek poufnych informacji, byłaby większa w przypadku małej firmy, ponieważ kradzież nawet kilku kluczowych dokumentów mogłaby łatwo oznaczać dla niej koniec.

	Brak polityki	Polityka istnieje i jest skuteczna	Polityka jest tylko na papierze	Nie wiem
Małe przedsiębiorstwo	69,2%	9,3%	10,9%	10,6%
Średnie przedsiębiorstwo	61,9%	18,0%	11,1%	9,0%
Duże przedsiębiorstwo	39,5%	28,1%	13,7%	18,7%

Tabela 1 – Skuteczność polityki bezpieczeństwa w firmach różnych rozmiarów

Tabela 2 pokazuje korelację między wysyłaniem poufnych informacji a istnieniem firmowej polityki bezpieczeństwa dotyczącej komunikatorów internetowych. Można sformułować dwa kolejne wnioski. Po pierwsze, skuteczna polityka mniej więcej o połowę zmniejsza ryzyko wycieku poufnych informacji, ale nie eliminuje go całkowicie. Po drugie, nieskuteczna polityka nie tylko nie zmniejsza ryzyka, ale w rzeczywistości zwiększa prawdopodobieństwo przedostania się na zewnątrz poufnych informacji. Dlatego, jeżeli organizacja planuje wprowadzić regulacje dotyczące używania komunikatorów internetowych, powinna dopilnować, że są one skutecznie egzekwowane.

	Polityka istnieje i jest skuteczna	Polityka jest tylko na papierze	Nie wiem
Tak, wysyłam	78,1%	53,1%	60,3%
Nie, nigdy nie wysyłam	61,9%	18,0%	11,1%
Nie potrafię zdefiniować poufnych informacji	6,9%	16,5%	16,1%

Tabela 2 – Polityka bezpieczeństwa a wycieki poufnych informacji

Ochrona przed zagrożeniami dla komunikatorów internetowych w rzeczywistym świecie

Pozostałe sposoby obrony przed zagrożeniami dla komunikatorów internetowych przedstawia rys. 6. Z danych wynika, że prawie połowa firm (48,6%) nie stosuje żadnej obrony przed zagrożeniami dla komunikatorów internetowych, a główną taktyką tych, które stosują taką obronę, jest blokowanie ruchu. Metody polegające na kontroli (monitorowanie) muszą dopiero zdobyć szersze uznanie, prawdopodobnie dlatego, że ich implementacja spowodowałaby problemy techniczne oraz wywołałaby niechęć użytkowników.

Rys. 6 – Wykorzystywane metody obrony przed zagrożeniami dla komunikatorów internetowych

Zgodnie z przewidywaniami, większe firmy częściej niż małe podejmują różne działania w celu ochrony przed zagrożeniami dla komunikatorów internetowych. Szkoda jednak, że przewaga ta została osiągnięta głównie na skutek stosowania środków zapobiegawczych, takich jak blokowanie ruchu. Około 8-10% firm wykorzystuje działania kontrolne.

Istnieją narzędzia zwiększające efektywną kontrolę, takie jak monitorowanie ruchu i archiwizowanie. Poprzez przechowywanie wszystkich wychodzących danych w kopiach zapasowych organizacje mogą znacznie zmniejszyć ryzyko wycieków, ponieważ użytkownicy wiedzą, że wszystkie wychodzące informacje są przechowywane. Jeżeli nastąpi wyciek, archiwum można przeszukać, aby sprawdzić, kto co i kiedy robił. Ponadto, cały szereg regulacji rządowych i branżowych nakazuje archiwizowanie elektronicznej korespondencji firmowej.

	Ograniczenia administracyjne	Blokowanie ruchu	Monitoring	Archiwizowanie	Inne	Nie stosuje się żadnych środków
Małe przedsiębiorstwo	13,0%	16,5%	8,1%	0,6%	5,8%	56,0%
Średnie przedsiębiorstwo	14,7%	29,4%	7,2%	1,9%	6,2%	40,6%
Duże przedsiębiorstwo	14,9%	30,2%	9,9%	2,2%	10,6%	32,2%

Tabela 3 – Korelacja między stosowanymi środkami ochrony a rozmiarem firmy

Tabela 4 pokazuje korelację pomiędzy podejmowanymi działaniami a najbardziej niebezpiecznymi zagrożeniami. Z badania wynika, że ograniczenia administracyjne i blokowanie ruchu to najpopularniejsze działania podejmowane w celu zapobiegania zagrożeniom IT. Monitoring stanowił najbardziej racjonalną metodę, jeżeli głównym ryzykiem, na jakie była narażona firma, był wyciek poufnych informacji. Prawie połowa użytkowników, którzy byli świadomi zagrożenia związanego z komunikatami internetowymi, nie podejmowała żadnych działań.

	Ograniczenia administracyjne	Blokowanie ruchu	Monitoring	Archiwizowanie	Inne	Żadne
Wyciek poufnych informacji	14,2%	25,4%	12,0%	1,6%	6,6%	40,2%
Atak wirusa	14,3%	18,2%	4,9%	0,4%	5,9%	56,3%
Niewłaściwe wykorzystywanie zasobów IT	16,4%	29,1%	5,3%	1,1%	4,3%	43,8%

Tabela 4 – Środki ochrony a stopień zagrożenia

Zalecenia dotyczące bezpiecznego korzystania z komunikatorów internetowych

Respondenci zostali również zapytani, jakie środki ochrony przed zagrożeniami powinny być według nich stosowane. Okazało się, że środki, jakie mieli do dyspozycji respondenci, różniły się od tych, jakie chcieliby, aby były stosowane.

Rys. 7 – Zalecane metody obrony przed zagrożeniami dla komunikatorów internetowych

W przeciwieństwie do "rzeczywistych" metod, "zalecane" metody polegają bardziej na implementowaniu kontroli użytkownika, takiej jak ograniczenia administracyjne i monitoring. Można to wytłumaczyć brakiem popularności metod bezpośredniego zakazu oraz tym, że wykorzystywanie komunikatorów internetowych przynosi oczywiste korzyści firmom.

Efektywność typowych metod

W badaniu porównano skuteczność metod istniejących w danej firmie w stosunku do tych, które uznano za pożądane. Tylko 57,9% respondentów, którzy stosowali blokowanie ruchu, rekomendowało je, podczas gdy 74,7% osób, które wykorzystywały ograniczenia administracyjne, oraz 78,9% respondentów stosujących monitoring rekomendowało swoje praktyki. Na tym tle blokowanie ruchu uplasowało się dopiero na trzeciej pozycji pod względem satysfakcji klientów.

Rys. 8 wskazuje poziom ochrony w odniesieniu do respondentów, którzy przyznali się do wysyłania poufnych informacji za pośrednictwem komunikatorów internetowych. Badanie pokazało, że w 60,3% firm, w których pracowali respondenci, nie istniała żadna ochrona przed zagrożeniami związanymi z komunikatorami internetowymi. Sytuację tą z pewnością wykorzystają w odpowiednim czasie przestępcy w celu osiągnięcia zysków.

Rys. 8 – Ochrona poufnej korespondencji

Wnioski

Badanie to potwierdza naszą opinię sprzed dwóch lat, że komunikatory internetowe stają się podstawowym narzędziem biznesowym. Firmy zaczynają uświadamiać sobie zagrożenia związane z wykorzystywaniem takich technologii oraz podejmować działania zapobiegawcze. Jednak wiele firm woli całkowicie ignorować ten problem, przez co stają się potencjalnym celem ataków złodziei "z wewnątrz".

Przyjmując za fakt dalsze rozpowszechnienie komunikatorów w środowisku biznesowym, możemy spodziewać się wzrostu liczby narzędzi przeznaczonych do ochrony firm przed zagrożeniami związanymi z wykorzystaniem takich technologii. Z czasem liczba firm, które ignorują ten problem, zmniejszy się, podczas gdy zapotrzebowanie firm oraz podaż producentów rozwiązań wzrośnie z powodu eskalacji zagrożeń oraz głośnych incydentów utraty poufnych informacji za pośrednictwem komunikatorów internetowych spowodowanej działaniami wewnętrznych złodziei firmowych.

Źródło:

InfoWatch

Autor: Alexey Dolya