Home  |  Aktualności  |  e-Komunikacja  |  WWW  |  Bezpieczeństwo  |  Linux  |  Programy  |  GSM/UMTS  |  Rozrywka

Ubezpieczenia korzystniej

Ubezpieczenia - Zmiany w kodeksie cywilnym

W dniu 10 sierpnia br. weszły w życie istotne zmiany do Kodeksu Cywilnego regulujące umowę ubezpieczenia. Podstawowym założeniem Ustawodawcy przy wprowadzaniu tych zmian, jest zrównanie pozycji towarzystw ubezpieczeniowych i ich klientów, którzy jako słabsza strona nie mogą kształtować stosunku ubezpieczenia zgodnie ze swoim dobrem. Zmiany dotyczą umów ubezpieczenia zawartych po dniu 10 sierpnia br. Do umów zawartych wcześniej stosuje się dotychczasowe przepisy.

Najważniejsze zmiany wprowadzone w kodeksie cywilnym w zakresie ubezpieczeń

 

   1.

      Ustawodawca – zamiast „zakład ubezpieczeń” zastosował określenie: „ubezpieczyciel”.
   2.

      Ograniczono – w stosunku do dużych firm, osób prawnych – ochronę związaną ze stosowaniem niedozwolonych klauzul umownych. Dotychczasowy art. 384 § 5 k.c. stanowił, że w przypadku umowy ubezpieczenia przepisy dot. min. wzorców umownych, niedozwolonych klauzul umownych stosuje się do stron umowy, także gdy ubezpieczający nie jest konsumentem. Ustawodawca usunął ten przepis, a w jego miejsce wprowadził §4 art. 805 k.c., w którym postanowił, że przepisy art. 3851-3853 – tj. dot. m.in. niedozwolonych klauzul umownych stosuje się odpowiednio, jeżeli ubezpieczającym jest osoba fizyczna zawierająca umowę związaną bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, chyba, że zawiera umowę w drodze negocjacji. W/w zmiana odpowiada wzorcom przyjętym w innych państwach oraz praktyce. Ustawodawca, i słusznie, wyszedł z założenia, że duzi przedsiębiorcy potrafią ochronić swoje interesy w kontaktach z ubezpieczycielem. Natomiast zarówno konsumenci, jak i jednoosobowi przedsiębiorcy – którzy zawierając umowy ubezpieczenia działają na granicy interesów osobistych i zawodowych – muszą posiadać taką ochronę.
   3.

      Ubezpieczyciel zobowiązany jest potwierdzić zawarcie umowy dokumentem ubezpieczenia. Zmodyfikowano w/w przepis, jednak zasada pozostała niezmienna: ubezpieczyciel potwierdza zawarcie umowy „dokumentem ubezpieczenia” – nie musi to być polisa, może to być wniosko - polisa, wniosek, bądź inny dokument. Zwracam na to uwagę – gdyż nie wszystkie towarzystwa wystawiają polisę w przypadku np. obowiązkowego ubezpieczenia OC komunikacyjnego, a dokument wniosku bywa kwestionowany (jak widać – niesłusznie) – przez niektóre jednostki Policji drogowej.
   4.

      Wykreślono z Kodeksu Cywilnego katalog – co powinny zawierać warunki ogólne ubezpieczenia oraz informacje o obowiązku udzielenia wymienionych informacji klientowi będącemu osobą fizyczną. Ten zapis został przeniesiony w zmodyfikowanej formie do ustawy o działalności ubezpieczeniowej.
   5.

      Istotną zmianą jest doprecyzowanie postanowień dot. zwrotu składki: w przypadku wygaśnięcia stosunku ubezpieczenia przed upływem okresu na jaki została zawarta umowa. Ubezpieczającemu przysługuje zwrot składki za okres niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej. Za cały okres – od momentu wygaśnięcia umowy ubezpieczenia. Do tej pory ubezpieczyciele zazwyczaj zwracali składkę od kolejnego pełnego miesiąca (np. zgłosiliśmy sprzedaż rzeczy 10 lipca, a składka została zwrócona dopiero od 1 sierpnia.). Dodatkowo pobierali opłatę manipulacyjną w wysokości 10 – 20 % składki. Teraz już nie mogą tego robić tj. jeżeli umowa wygasa 20 września – to ubezpieczyciel zobowiązany jest do zwrotu składki od 21 września. Wątpliwości budzi fakt, że z literalnego brzmienia nowego przepisu wynika, że w przypadku wygaśnięcia umowy w wyniku np. tzw. „całkowitej szkody” (np. kasacja samochodu) – również należy się zwrot składki. W ocenie niektórych praktyków byłoby to sprzeczne ze względami słuszności, jednakże jak będą postępowali ubezpieczyciele i sądy – pokaże praktyka.
   6.

      I kolejny przykład dostosowania przepisów do praktyki – w celu ochrony praw ubezpieczającego – do art. 814 §1 i 2 dodano informację, że odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się od dnia następującego po zawarciu umowy i po zapłaceniu składki lub jej pierwszej raty. Według starych unormowań – jeżeli składka była płacona w ratach – mieliśmy sytuacje, w której ubezpieczyciel mógł się nie poczuwać do spełnienia swojego obowiązku – do czasu zapłacenia ostatniej raty składki ! W praktyce tak oczywiście nie było, ale dobrze, ze Ustawodawca wypełnił tę lukę.
   7.

      I jeszcze ważniejsza zmiana – w art. 814 §3 – ubezpieczyciel ma obowiązek wezwać ubezpieczającego do zapłaty zaległej raty składki, z zagrożeniem, że brak zapłaty w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania spowoduje ustanie odpowiedzialności towarzystwa.
   8.

      Zrównanie w prawach stron umowy – w zakresie żądania zmiany wysokości składki – w przypadku ujawnienia okoliczności pociągającej za sobą istotną zmianę prawdopodobieństwa wypadku. Do tej pory tylko towarzystwo mogło żądać podwyższenia składki. Teraz każda ze stron może żądać zarówno obniżenia, jak i podwyższenia składki. Jaki to ma wymiar praktyczny dla klienta? np. w przypadku, gdy w trakcie trwania umowy ubezpieczenia domu zmieniliśmy pokrycie dachu – i z konstrukcji łatwopalnej (np. słoma) na konstrukcję niepalną (np. dachówka) – co powoduje obniżenie składki – możemy żądać rekalkulacji składki.
   9.

      Ubezpieczyciel nie może już zastrzec w WOU, że termin wypłaty odszkodowania będzie uzależniony od czynników zewnętrznych np. wyroku sądowego. Teraz bezwzględnie ma na to 30 dni, chyba, że okoliczności sprawy nie pozwalają na wyjaśnienie wątpliwości w w/w terminie – wtedy ma 14 dni od dnia wyjaśnienia wątpliwości.
  10.

      W przypadku ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej – towarzystwo nie może wyciągać negatywnych konsekwencji względem poszkodowanego, które wynikają np. z zaniechania ubezpieczającego. Przykładowo, nie może odmówić wypłaty odszkodowania dlatego, że ubezpieczający nie dostarczył żądanych dokumentów.
  11.

      W przypadku przeniesienia własności tak ubezpieczonej nieruchomości, jak i rzeczy ruchomej, stosunek ubezpieczenia co do zasady wygasa i zbywca może żądać zwrotu składki (do tej pory – w przypadku nieruchomości – prawa i obowiązki z polisy przechodziły na nabywcę). Ale uwaga: strony mogą umówić się inaczej – uzyskując zgodę ubezpieczyciela, chyba, ze umowa ubezpieczenia, albo warunki ogólne stanowią inaczej. Warto tu zwrócić uwagę na fakt, ze przepisy dot. ubezpieczeń obowiązkowych – czyli przede wszystkim oc komunikacyjnego rządzą się odmiennymi prawami – tam nie działa w/w zasada – więcej na ten temat w portalu www.ubezpieczeniaonline.pl, w art. „Podwójna polisa OC – zasady, o których musimy pamiętać…”
  12.

      Ubezpieczyciel nie może już zasłaniać się przed odpowiedzialnością stwierdzeniem, że ubezpieczający nie użył „wszelkich” dostępnych środków w celu ratowania przedmiotu lub zapobieżenia szkodzie. Ustawodawca usunął to słowo – wychodząc z założenia, że określenie jest mało precyzyjne i może powodować niekorzystną dla klienta interpretację.
  13.

      Zawarcie, bądź zmiana umowy ubezpieczenia na życie na cudzy rachunek wymaga uprzedniej zgody tej osoby – szczególnie jeżeli narusza jej prawa, albo prawa osoby uposażonej. Jest to słuszna zasada, jednakże już podnoszone są głosy, że może sparaliżować system ubezpieczeń grupowych – zawieranych przez pracodawcę, na rzecz pracowników – skoro do zmiany umowy niezbędna jest zgoda wszystkich uczestników planu, a trudno jednoznacznie określić, które zmiany nie naruszają praw danej osoby.
  14.

      Wprowadzono zasadę, że ubezpieczyciel może wypowiedzieć, bądź zmienić umowę ubezpieczenia na życie jedynie w wypadkach wskazanych w ustawie.

W/w zmiany prowadzą do lepszej ochrony tych grup klientów, którzy z definicji są słabszą stroną umowy w zetknięciu z korporacją ubezpieczeniową. Zmiany te mają dostosować obowiązujące prawo do nowej rzeczywistości i zmian, jakie zauważamy w praktyce.

 

Kontynuacja umowy ubezpieczenia

 

Wprowadzone zmiany w Kodeksie Cywilnym budzą także pewne wątpliwości w przypadku tzw. kontynuacji umowy ubezpieczenia. Należy tu rozróżnić następujące sytuacje:

   1.

      Stare przepisy stosujemy do umów zawartych przed 10 sierpnia br. i długoletnich – które z definicji zawiera się do końca życia, albo na określony w umowie czas np. 10 lat.
   2.

      W przypadku, gdy zawarliśmy przed 10 sierpnia br. umowę na rok (większość umów majątkowych np. ac samochodu) – np. 3 grudnia 2006 r., a następnie od 3 grudnia 2007 r. zawieramy umowę z tym samym ubezpieczycielem – na zasadach tzw. kontynuacji (i uzyskujemy z tego tytułu np. zniżki) – to w pojęciu umownym zawieramy nową umowę ubezpieczenia – do której stosuje się nowe przepisy. Bez znaczenia jest fakt, że agent, czy broker napisze nam na dokumencie ubezpieczenia „kontynuacja”, „odnowienie” etc.
   3.

      Są jednak sytuacje, które mogą się wydawać niejasne: coraz częściej ubezpieczyciele majątkowi proponują dłuższe niż roczne umowy np. trzyletnie ubezpieczenia mieszkania (i z tego tytułu też otrzymujemy zniżki!). W takim przypadku, gdy umowa została zawarta przed 10 sierpnia br. – do czasu wygaśnięcia stosujemy do niej stare przepisy. Dlaczego? Bo nie mamy tu do czynienia z „kontynuacją”, ale z umową wieloletnią – jak te, o których mowa w pkt a.).

Warto jednak przy okazji wspomnianych powyżej zmian w Kodeksie Cywilnym wspomnieć również o obowiązkach, jakie ma, w stosunku do nas, klientów, pośrednik – czyli agent ubezpieczeniowy, który oferuje nam usługi ubezpieczyciela. Jest to o tyle ważne, że agent niejednokrotnie wystawia polisę w imieniu ubezpieczyciela, pobiera od nas składkę ubezpieczeniową – czasami o wysokiej wartości – np. składkę za ubezpieczenie auto casco samochodu.

 

Obowiązki pośrednika ubezpieczeniowego

 

Agent ubezpieczeniowy (oraz osoba, przy pomocy której wykonuje on czynności agencyjne), który trafia do nas pierwszy raz ma obowiązek przekazać nam informacje dotyczące pośrednika ubezpieczeniowego na piśmie lub innym trwałym nośniku informacji. Informacje muszą być przekazane w sposób jasny, dokładny i zrozumiały dla odbiorcy, w języku urzędowym, w którym umowa ubezpieczenia jest zawierana, albo innym, na który wyrażą zgodę strony umowy. Informacja ta musi obejmować:

   1.

      informację o pełnomocnictwie agenta – jeżeli agent jest upoważniony do zawierania w imieniu ubezpieczyciela umów ubezpieczenia tj. ma prawo wystawić i podpisać się pod polisą – powinien, przy pierwszym kontakcie z klientem (jak również na każde żądanie klienta), okazać w/w pełnomocnictwo. Przy kontakcie z agentem, nawet takim, jakiego od lat znamy – warto przejrzeć ten dokument, ze względu na nasze bezpieczeństwo.
   2.

      informację o upoważnieniu do działania w imieniu agenta – ten obowiązek dotyczy osób, które działają w imieniu agenta np. osób fizycznych, które działają w imieniu spółki z o.o.
   3.

      informację czy agent działa na rzecz jednego czy kilku zakładów ubezpieczeń, a na żądanie klienta również informację o nazwach zakładów ubezpieczeń, na rzecz których wykonuje działalność agencyjną – warto zwrócić uwagę na ten szczegół, dlaczego? Za działania agenta, który wykonuje czynności na rzecz jednego ubezpieczyciela w danym dziale ubezpieczeń (a mamy je dwa: 1. – dot. ubezpieczeń na życie, 2. – dot. pozostałych ubezpieczeń osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych) odpowiada dany zakład ubezpieczeń. W przypadku, gdy agent działa na rzecz co najmniej dwóch ubezpieczycieli w ramach danego działu, musi posiadać polisę odpowiedzialności cywilnej zawodowej, dzięki której ewentualne błędy agenta zostaną naprawione przez towarzystwo ubezpieczeniowe, które zawarło umowę oc z agentem. Jeżeli z informacji wynika, że agent działa na rzecz kilku ubezpieczycieli – poprośmy go o pokazanie polisy. Dlaczego? – dla własnej wygody i pewności, że otrzymamy odszkodowanie w przypadku błędu agenta – więcej o tym możemy przeczytać w portalu www.ubezpieczeniaonline.pl, w artykule „Czy Ty, choć raz, korzystając z usług lekarza lub notariusza, zapytałeś o ich polisę i jej zakres?”
   4.

      informację pod jaką firmą agent wykonuje działalność agencyjną + adres siedziby,
   5.

      informację o wpisie do rejestru pośredników i sposobie sprawdzenia wpisu do rejestru. Każdy pośrednik ubezpieczeniowy, aby mógł działać musi być wpisany do rejestru prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego. Rejestr jest jawny – każdy może sprawdzić wiarygodność danego pośrednika: osobiście w siedzibie Komisji, albo telefonicznie – podając dane, które umożliwią identyfikację pośrednika np. nazwę, nazwisko i imię, PESEL. Niestety, nadal nie działa serwis internetowy, w którym online moglibyśmy sprawdzić dane pośrednika.
   6.

      informację o posiadanych akcjach lub udziałach zakładu ubezpieczeń uprawniających co najmniej do 10 % głosów na walnym zgromadzeniu,
   7.

      w przypadku agenta będącego osobą prawną – o akcjach lub udziałach agenta ubezpieczeniowego posiadanych przez zakład ubezpieczeń, uprawniających co najmniej do 10 % głosów na walnym zgromadzeniu albo zgromadzeniu wspólników. Te dane pozwolą określić, czy pośrednik jest związany kapitałowo z jakimkolwiek ubezpieczycielem (co zawsze może wpływać na jego niezależność).

Wyjątkowo na żądanie osoby poszukującej ochrony ubezpieczeniowej albo klienta, lub jeżeli okoliczności zawierania umowy nie pozwalają na przekazanie informacji w formie pisemnej lub innym trwałym nośniku informacji powyższe informacje mogą być dostarczane w innej formie niż określona powyżej (np. ustnej), jednakże niezwłocznie po zawarciu umowy muszą być dostarczone w wymaganej formie.


Jak to wygląda w praktyce

 

Agent ubezpieczeniowy powinien pozostawić u klienta, albo u potencjalnego klienta informację na piśmie zawierającą wszystkie w/w dane. Powinien także bezwzględnie okazać pełnomocnictwo, albo upoważnienie do działania. Jeżeli agent nie ma bezpośredniego kontaktu z klientem – np. świadczy swoje usługi przez Internet – powinien przekazać w/w dane na „trwałym nośniku informacji”, w taki sposób, aby klient mógł się w każdym czasie zapoznać z tą informacją. Taki wymóg spełnia np. przesłanie informacji na e-mail klienta. Przykładem może tu być praktyka przyjęta przez Multiagencję Ubezpieczenia online Sp. z o.o., która udostępnia w/w informacje o pośredniku – przed zawarciem umowy ubezpieczenia – na etapie, gdy potencjalny klient zapoznaje się z daną ofertą, a następnie wysyła do klienta w/w dokumenty – wraz z innymi dokumentami dot. ubezpieczenia.

Jeżeli agent nie okaże nam pełnomocnictwa, nie przekaże informacji o pośredniku – zwróćmy mu na to uwagę. Jako klienci mamy prawo do pełnej informacji, a agent ma obowiązek przedstawienia się nam. W końcu powierzamy mu często niemałe pieniądze, a przede wszystkim swój los w przypadku nieprzewidzianych wypadków losowych. Dobrze by było, aby o nasze interesy zadbał profesjonalista.
---
Anna Wawrzyńczak - Ubezpieczenia online Sp. z o.o.